TỐT-TÔ-CHAN CÔ BÉ BÊN CỬA SỔ
TETSUKO KUROYANAGI
Chào mừng các bạn đón đọc đầu sách từ dự án sách cho thiết bị di động

Thư viện Ebook Miễn phí SachMoi.Net

Phát hành: Nguyễn Kim Vỹ.

Mục lục

...

Lời nói đầu

Nhà ga

Cô bé bên cửa sổ

Trường mới

Con thích trường này

Thầy hiệu trưởng

Giờ ăn trưa

Tôt-tô-chan bắt đầu đi học

Lớp học trên con tàu

Bài học ở trường Tô-mô-e

Thức ăn của biển và của đất

"Nhai cho kỹ"

Cuộc dạo chơi ở trường

Bài hát của trường

Dọn đi cho sạch sẽ

Tên của Tôt-tô-chan

Các diễn viên hài kịch của đài phát thanh

Một toa xe khác lại tới

Bể bơi

Phiếu báo điểm

Kỳ nghĩ hè bắt đầu

Một cuộc phiêu lưu mạo hiểm

Thử thách lòng dũng cảm

Phòng diễn tập

Chuyến đi suối nước nóng

Bộ môn thể dục nghệ thuật

Thứ con thích nhất

Quần áo xoàng xĩnh nhất

Ta-ka-ha-si

Cẩn thận trước khi nhảy

Và rồi ờ… ờ…

Chúng con chỉ đùa thôi

Ngày thể thao

Nhà thờ I-sa

Rất huyền bí

Nói bằng tay

Bốn mươi bảy Rô-nin

Ma-sô-u-chan

Bím đuôi sam

Xin cám ơn

Toa xe thư viện

Cái đuôi

Năm thứ hai của em ở Tô-mô-e

Hồ thiên nga

Thầy giáo nông nghiệp

Bếp dã chiến

Em thật là một cô bé ngoan

Cô dâu

Dải băng buộc tóc

Vỏ cây đoán sức khoẻ

Kịch nghiệp dư

Phấn viết

Y-a-su-a-ki-chan đã mất

Người tình báo

Cây đàn vi-ô-lông của bố

Lời hứa

Con Rốc-ky biến mất

Bữa tiệc trà

Sa-y-ô-na-ra, Sa-y-ô-na-ra (1)

LỜI KẾT

TETSUKO KUROYANAGI
TỐT-TÔ-CHAN CÔ BÉ BÊN CỬA SỔ
...
Bạn đọc Việt Nam thân mến,
Tôi vô cùng hân hạnh được giới thiệu cuốn sách quý của một người quen thân mà
tôi hết sức yêu mến, chị Tét-su-kô Ku-rô-y-a-na-gi, sứ giả thiện chí của UNICEF. Đây
không phải là lần đầu tiên bạn gặp người phụ nữ tuyệt diệu này, bởi chị đã sang thăm
Việt Nam tháng 11 năm 1988. Qua chuyến đi thặm đó nhiều bạn đã biết chị là một
nghệ sỹ truyền hình rất mực tài hoa, “Chương trình phỏng vấn hằng ngày của Tét-sukô” được khán giả Nhật Bản đánh giá cao và yêu mến. Là người nổi tiếng như vậy
song về nhiều phương diện khác chị lại còn đặc biệt hơn nữa. Qua cuốn sách gần như
tự truyện của chị phần lớn chúng ta đã nghĩ chị Ku-rô-y-a-na-gi là Tôt-tô-chan, người
mà lòng nhân hậu, niềm tinm khát vọng đã được mô tả tài tình qua từng trang sách.
Tôi lại lấy làm hân hạnh gấp bội vì Bộ Giáo Dục Việt Nam có sách kiến cho dịch
và in tại Việt Nam cuốn Tôt-tô-chan với sự tài trợ của UNICEF và đặc biệt cho trẻ em
có tật.
Và cuối cùng tôi xin tất cả các bạn đọc nhớ cho rằng Tôt-tô-chan lớn lên ở một đất
nước bị chiến tranh tàn phá, phải trải qua nhiều khó khăn gian khổ. Qua cuốn sách
nàym tôi tin chắc rằng chị sẽ chinh phục được trái tim mỗi một chúng ta, sẽ có thêm
nhiều bạn mới và sẽ phát huy được truyền thống hòa bình.
M.TA-RI-CƠ PHA-RU-KI
Đại diện UNICEF
(Quỹ nhi đồng Liên hiệp quốc) tại Việt Nam
Dear Vietnamese Readers,
It gives me great pleasure to introduce to you this lovely book, written by a fond
acquaintance of mine, Ms.Tetsuko Kuroyanagi, UNICEF Goodwill Ambassador. It is
not the first time you have met this great lady, as she visited Viet Nam in November
1988. From that visit a lot of you will know that she is a very successful Hapanese
television personalitym whose daily interview programme “Tetsuko Room” is highly
appreciated and loved by her Japanese audience. But she is special in many more
ways than being famuoi. Through her almost autobiographical book, most of us have
started to think of Ms. Kuroyanagi as “Totto-chan”, whose kindness, belidfs and
aspirations have been aptly described in the following pages.
I am doubly proud of this book, as the Ministry of Education has taken the
initiative of having “Totto-chan” translated ank especially because the proceeds will be
used to help build a special school for handicapped children.
In a closing note, I would also like to ask all readers to bear in mind that “Tottochan” grew up in a nation ravaged by war, experiencing many difficulties and

hardships. Through this book I am sure she will steal her way into the hearts of all of
you, make many friends and spread the tradition of peace.
M. Tarique Farooqui
Lời tác giả gửi bạn đọc Việt Nam
“Trường tiểu học mãi mãi là nơi tôi yêu thích nhất và không có người nào ảnh
hưởng đến tôi nhiều hơn thầy hiệu trưởng trường đó. Tôi đặc biệt vui là cuốn “Tôt-tôchan, cô bé bên cửa sổ” của tôi viết về ngôi trường này, về thầy hiệu trưởng đến với
trẻ em Việt Nam.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới Bộ Giáo dục Chính phủ Việt Nam và Nhà Xuất bản
Kim Đồng về việc xuất bản cuốn sách “TỐT-TÔ-CHAN” bằng tiếng Việt và cảm ơn
UNICEF đã đỡ đầu xuất bản cuốn sách này.
Tôi đã gặp nhiều trẻ em ở Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh khi thăm Việt Nam
năm 1988 với tư cách Sứ giả Thiện chí UNICEF.
Nhiều trẻ em tôi đã gặp đang phải chịu những hậu quả của chiến tranh cả về vật
chất, tinh thần cũng như thể chất.
Tôi đã biết sự khủng kiếp của chiến tranh. Nhưng trẻ em Nhật Bản ngày nay
không biết điều đó. Nhiều trẻ em Nhật Bản bắt đầu hiểu khi đọc cuốn sãh của tôi viết
về ngôi trường của mình.
Tôi mong muốn mỗi trẻ em trên trái đất này đều có điều kiện lớn lên trong tình
yêu, sự chăm sóc, được học hành, không phải chịu đói khổ và sợ hãi và vì mục đích
đó tôi sẽ tiếp tục làm việc hết sức mình”.
Xin gửi lời chào thân ái.
Tô-ky-ô ngày 12 tháng 6 năm 1989
TÉT-SU-KÔ KU-RÔ-Y-A-NA-GI
Author's Message to Viernamese Readers
“My elementary school has always been my favourite place, and no one has had
more impact on my life than the headmaster of my elementary school. I am
particularly happy that “Totto-chan: The Little Girl At the Window”, my book about
this school and its head-master, is mow available to the children of Viet Nam.
I would like to express my gratitude to the Ministru of Education of the
Government fo Viet Nam for publishing this Vietnamese version of “Totto-chan”, and
UNICEF for assisting in sponsoring it. I met many children in Hanoi and in Ho Chi
Minh City when I visited Viet Nam in 1988 as a UNICEF Goodwill Ambassador. Many
of the children I met were suffering the material and mentel, as well as the physical
consequences of the war. I know the horror of war, but the children of Japan today do
not know it. Many Japanese children begin to understand it when thay read in my
book about my school being destroyed.
I want every child on this earth to have a chance to grow up with love, care and

the opportunity for education, and without hunger or fear, and for this I will continue
to work my very best.”
Regards
TOKYO, June, 12th 1989.
TETSUKO KUROYANAGI

TETSUKO KUROYANAGI
TỐT-TÔ-CHAN CÔ BÉ BÊN CỬA SỔ
Lời nói đầu
Viết về trường Tô-mô-e và ông Sô-sa-ku Kô-ba-y-a-si, người sáng lập và điều
hành trường này, là một trong những điều từ lâu tôi rất muốn làm.
Tôi không hư cấu một tình tiết nào. Tất cả đều là những sự kiện đã diễn ra và. may
thay, tôi nhớ được khá nhiều. Nhoài việc muốn ghi lại những sự kiện này, tôi còn
muốn chuộc lại một lời hứa không được thực hiện. Như tôi đã kể lại trong một chương
của cuốn sách, khi còn là một cô bé, tôi có trịnh trọng hứa với ông Kô-ba-y-a-si rằng,
khi lớn lên tôi sẽ xin dạy ở trường Tô-mô-e. Rõ ràng đấy là một lời hứa mà tôi đã
không thể làm tròn. Vì vậy, thay vào đó tôi xin cố gắng làm cho mọi người biết rằng
ông Kô-ba-y-a-si là người như thế nào, tình thương yêu to lớn của ông đối với trẻ em
và việc ông đã tiến hành giáo dục các em ra sao.
Oâng Kô-ba-y-a-si mất năm 1963. Nếu ông còn sống đến ngày nay, chắc chắn sẽ
còn nhiều điều đẻ ông có thể kể cho tôi nghe. Khi viết cuốn sách này, tôi nhận thấy
nhiều tình tiết là những kỷ niệm hạnh phúc thời thơ ấu của tôi và, trong thực tế, đó là
những hoạt động mà ông đã vạch ra một cách thận trọng để đạt được những kết quả
nhất định. Tôi tự nhủ chắc chắn đó phải là điều mà ông Kô-ba-y-a-si hằng suy nghĩ.
Hay, thật đáng quý biết bao khi biết rằng ông đã nghĩ về việc đó. Với mỗi một khám
phá mới, tôi càng hết sức nhạc nhiên – cảm động và biết ơn ông sâu sắc.
Riêng tôi, tôi không thể đánh giá hết câu ông thường nói với tôi “Em biết không,
em thật là một cô bé ngoan” đã giúp tôi vươn lên như thế nào. Nếu tôi không đến
trường Tô-mô-e và không gặp ông Kô-ba-y-a-si thì rất có thể tôi sẽ bị mệnh danh là
“một cô bé hư”, đầy mặc cảm và nhút nhát.
Năm 1945 trường Tô-mô-e bị phá huỷ trong trận oanh tạc của không quân vào
Tô-ky-ô. Oâng Kô-ba-y-a-si xây dựng trường này bằng tiền riêng, do vậy việc xây
dựng lại đòi hỏi phải có thời gian. Sau chiến tranh, trên mảnh đát cũ, thành lầp cơ sở
hiện nay là Khoa Giáo dục trẻ em của trường Đại học Aâm nhạc Ku-ni-ta-chi. Oâng
cũng đã dahy thể dục nghệ thuật ở đó và cũng đã hỗ trự cho việc thành lập Trường
Tiểu học Ku-ni-ta-chi. Oâng qua đời ở tuổi sáu mươi chín, chưa kịp một lần nữa, mở
lại nhôi trường lý tưởng của mình.
Tô-mô-e Ga-ku-en là một địa điểm nằm ở phía tây nam Tô-ky-ô, cách ga xe lửa
Gi-y-u –gao-ka, trên tuyến đường Tô-ky-ô-kô, ba phút đi bộ. Nơi đây hiện nay là siêu
thị Pê-a-xốc và bến đỗ xe. Một hôm tôi đi đén đó, hoàn toàn vì sự luyến tiết quá khứ,
chứ tôi đã biết rõ rằng ở đấy chẳng còn gì gọi là dấu tích của trường bà mảnh đát của
nó. Tôi lái xe chầm chậm đi qua bến đỗ xe, nơi trước đây là những phòng học gồm có
các toa tàu và sân chơi của trường. Khi nhìn thấy chiếc xe của tôi, người phụ trách bến
đõ xe kêu lên: “Cô không thể lái xe vào đó được đâu, không thể vào được đâu! Bến

hết chỗ rồi”.
Dường như tôi muốn nói: “Tôi có muốn đỗ xe đâu, tôi chỉ muốn nhứ lại những
khỷ niệm”. Nhưng anh ta làm sao có thể hiểu được. Thế là tôi lại tiếp tục lái xe đi và
một nỗi buồn mênh mang xâm chiếm lòng tôi, khiến nước mắt tôi cứ trào ra trên đôi
má.
Tôi biết chắc chắn rằng trên thế gian này có nhiều nhà giáo giỏi – những con
người có những lý tưởng cao và có tình thương yêu to lớn đối vơi trẻ em – mơ ước mở
những trường học lý tưởng. Và tôi cũng biết rằng đẻ thực hiện được những ước mơ
này người ta phải trải qua biết bao khó khăn gian khổ. Oâng Kô-ba-y-a-si đã mất
nhiều năm nghiên cứu, trước khi mở trường Tô-mô-e vào năm 1937, và trường này đã
bị thiêu hủy năm 1945, sự tồn tại của nó thật quá ngắn ngủi.
Tôi tin rằng thời kỳ tôi ở đó chính là úc nhiệt tình của ông Kô-ba-ya-a-si đã đạt
đến đỉnh cao và các kế hoạch của ông đang độ nở hoa rực rỡ. Giá như không có chiến
tranh hẳn sẽ có biết bao em nhỏ đã được ông chăm sóc và giáo dục; tôi buồn lòng
trước sự mất mát nói trên.
Trong cuốn sách này, tôi cố gắng miêu tả các phương pháp giáo dục của ông Kôba-y-a-si . Theo ông, tất cả trẻ em bẩm sinh vốn tốt đẹp, và bản chất đó rất dễ bị môi
trường xung quanh cùng những ảnh hưởng xấu của người lớn phá hoại. Mục đích của
ông là khám phá “bản chất” của các em và phát triển nó, để giúp các em trở thành
những con người với những phẩm chất riêng.
Oâng Kô-ba-y-a-si đánh giá cao tính hồn nhiên và muốn để cho các đặc tính của
trẻ em được phát truển càng tự nhiên càng tốt. Oâng cũng rất yêu thiên nhiên. Mi-y-ôchan, con gái ông, nói với tôi rằng khi còn nhỏ cha cô thường dắt cô đi bộ và nói:
“Chúng ta hãy đi tìm các nhịp điệu trong thiên nhiên”.
Oâng thường dẫn cô đến bên một cây cổ thụ, chỉ cho cô biết các cành lá đung đưa
trong gió như thiế nào; ông cũng nói cho cô biết mối quan hệ giữa lá, cành và thân
cây; lá cây đung đưa khác nhau là tuỳ theo tốc độ của gió. Họ đứng im quan sát những
hiện tượng như vậy, và khi không có gió họ cứ đứng ngữa mặt lên trời, kiên trì đợi
chờ một làn gió thoảng đến. Không những họ chỉ đứng để quan sát gió mà còn quan
sát cả những dòng sông. Hai cha con cô cũng thường ra bên bờ con sông Ta-ma gần
đó để ngắm nhìn nước chảy. Cô gái nói với tôi rằng, hai cha con cô không bao giờ
cảm thấy mệt mỏi khi làm những việc đó.
Đến đây bạn đọc có thể băn khoăm thự hỏi làm sao các nhà chức trách Nhật Bản,
trong thời chiến lại có thể cho phép một trường tiểu học khác thường, nơi việc học tập
được tiến hành trong bầu không khí tự do như vậy tồn tại. Oâng Kô-ba-y-a-si rất ghét
sự khoa trương ầm ĩ, và thậm chí trước chiến tranh ông không cho ai được chụp ảnh
hoặc tuyên truyền về tính khác thường của trường ông. Có thể, đó là một lý do tại sao
ngôi trường nhỏ với gần năm mươi học sinh tránh được sự chư yư của các nhà chức

trách và tiếp tục được phát truển. Một lý do khác: ông Kô-ba-y-a-si là một nhà giáo
được Bộ Giáo dục đánh giá cao.
Hằng năm cứ đến mồng ba tháng Mười một, một ngày trong chương trình “Những
ngày thể thao tuyệt diệu”, mọi học sinh của trường Tô-mô-e bất kể đã tốt nhiệp vào
thời gian nào, kại kéo nhau về đền Ku-hon-bút-su dự hội trường. Tuy giờ đây tất cả
chúng tôi đã ở tuổi ngoại bốn mươi – rất nhiề người trong chúng tôi đã xấp xỉ năm
mươi – vả đã có con có cháu, chúng tôi vẫn gọi nhau bằng những tên cúng cơm.
Những buổi tụ họp này là một trong những di sản hạnh phúc mà ông Kô-ba-y-a-sk đã
để lại cho chúng tôi.
Thực ra tôi đã bị đuổi ra khỏi trường tiểu học đầu tiên. Tôi không nhớ nhiều về
trường đó – mẹ tôi có kể cho tôi nghe về những người hát rong và về trường đó. Tôi
khó có thể tin rằng mình đã bị đuổi học. Liệu tôi có thực sự hư đốn đến mức đó
không? Tu nhiên, cách đây năm năm, khi tôi tham gia vào một chương trình biểu diễn
trên màn hình buổi sáng, tôi được giới thuệu với một người biết tôi lúc đó. Bà chính là
giáo viên của lớp bên cạnh lớp tôi. Tôi đã chết lặng đi trước điều bà nói:
“Cô học ngay bên cạnh phòng tôi”, bà nói “và khi tôi có việc đi đến phòng giáo
viên, tôi thường thấy cô cứ phải đứng ở nhoài hành lang vì bị phạt. Khi tôi đi qua, cô
thường níu tôi lại, hỏi tại sao người ta bắt cô đứng đó và cô đã làm điều gỉ sai trái. Có
một lần cô hỏi tôi: “Cô giáo có thích những nhười hát rong không?:. Tôi không biết
phải cư xử với cô ra sao, và cuối cùng, hễ muốn đến phòng giáo viên, tôi phải nhòm
ra trước, nếu thấy cô đứng ở ngoài hành lang thì tôi tránh không đi. Cô chủ nhiệm lớp
cô thường kể với tôi về cô trong phòng giáo viên. Cô ấy nói: “Tôi chẳng hiểu vì sao
em ấy lại như vậy”. Chính vì vậy mà trong những năm sau này khi thấy cô xuất hiện
trên màn hình, tôi nhận ra ngay tên cô. Thời gian cách đây đã lâu rồi , song tôi vẫn
nhớ như in khi cô học lớp một”.
Có đúng là người ta đã bắt tôi đứng ở hành lang không? Tôi không nhớ rõ và rất
ngạc nhiên. Song chính và giáo mái tóc hoa râm với khuôn mặt phúc hậu, với dáng
dấp còn trẻ trung kia, người đã chịu khó đến tham dự chương trình biểu diễn trên màn
hình buổi sáng ấy, cuối cùng đã làm cho tôi tin rằng thực sự tôi đã bị đuổi học.
Đến đây tôi lại muốn bày tỏ lòng biết ơn chân thành đối với mẹ tôi vì bà đã không
kể cho tôi biết điều đó, mãi cho đến ngày sinh nhật lần thứ hai mươi của tôi.
“Con cò biết tại sao con phải chuyển trường tiểu học không?” Có một hôm mẹ tôi
hỏi như vậy. Khi thấy tôi trả lời: “Con không biết ạ” thì bà tiếp tục nói một cách rất
thản nhiên rằng: “Chỉ vì con bị đuổi học”.
Ngày ấy bà hoàn toàn có thể nói: “Con sẽ trở thành người như thế nào đây? Con
đã bị đuổi học. Nếu người ta lại đuổi con ra khỏi trường tiếp theo thì con sẽ đi đâu?”.
Nếu mẹ tôi nói với tôi như vậy trong nhày đầu tiên khi tôi bước chân vào cổng
trường Tô-mô-e Ga-ku-en thì tôi sẽ cảm thấy bất hạnh và lo lắng biết chừng nào. Và

nếu vậy thì cổng trường rợp bóng cây cùng những phòng học toa tàu sẽ chẳng có thể
làm tôi phấn khởi. Thật may thay tôi đã có một người mẹ như mẹ tôi.
Sau chiến tranh, chỉ còn lại vài tấm ảnh chụp tại trường Tô-mô-e. Trong số đó chỉ
có những tấm ảnh chụp khi tốt nghiệp là đẹp nhất. Học sinh lớp cuối cấp thường đứng
ở các bậc lên xuống trước cửa phòng họp để chụp ảnh. Nhưng mỗi lần thấy học sinh
tốt nghiệp xếp hàng và gọi nhau “Mau lên, chụp ảnh”, thì học sinh các lớp khác cũng
muốn chen vào và thế là bấy giờ không thể nào chỉ ra ai là những học sinh của lớp tốt
nghiệp. Chúng tôi thường có những cuộc thảo luận sôi nổi về chủ đề này trong các
buổi họp mặt. Oâng Kô-ba-y-a-si không bao giờ nói gì vào những dịp chụp ảnh này.
Có lẽ ông nghĩ rằng tốt nhất là có những hình ảnh sống động của mọi người trong
trường, hơn là một bức tranh tốt nghiệp chính thức. Giờ đây xem lại, những tấm ảnh
này quả là rất tiêu biểu cho trường Tô-mô-e.
Còn bao điều khác nữa tôi có thể viết về trường Tô-mô-e. Nhưng tôi sẽ rất vui
mừng nếu tôi có thểù làm cho mọi người hiểu rằng cớ sao thậm chí một cô bé như
Tốt-tô-chan, khi chịu những ảnh hưởng đúng đắn của người lớn, lại có thể trở thành
một người biết sống hòa hợp với mọi người khác.
Sô-sa-ku Kô-ba-y-a-si, người có nhiều cảm hứng và có tầm nhìn xa đã thành lập
nhà trường tuyệt vời này, sinh ngày 18 tháng 6 năm 1893, tại một vùng nông thôn ở
phía tây bắc Tô-ky-ô. Thiên nhiên và âm nhạc là những nhứ mà ông yêu thích nhất.
Lúc còn nhỏ ông thường ra đứng trên bờ sông gần nhà, với dãy núi Ha-ru-na ở phía
xa, và tưởng tượng dòng nước chảy cuồn cuộn là một dàn nhạc và ông là “nhạc
trưởng”.
Là con út trong một gia đình nông dân khá nghèo có sáu người con, ông đã phải
làm trợ giáo sau khi học xong tiểu học. Tuy nhiên, đẻ làm được việc, ông phải có
những chứng chỉ cần thiết, và để có những thừ đó ông phải cố gắng vượt bực bằng
một tài năng phi thường. Ngay sau đó ông đã giành được chỗ dạy tại một trường tiểu
học ở Tô-ky-ô. Ở đâ ông đã kết hợp việc giảng dạy với việc nghiên cứu âm nhạc và
chính điều đó đã giúp ông thực hiện được khát vọng mà ông hằng ấp ủ. Oâng đã vào
học trong Khoa Giáo dục âm nhạc, thuộc nhạc viện đầu tiên của Nhật Bản – nay là
Trường Đại học nghệ thuật và âm nhạc Tô-ky-ô. Khi tốt nghiệp, ông trở thành giáo
viên dạy nhạc tại trường tiều học Xây-kây. Trường này do ông Ha-ru-gi Na-ka-mu-ra
sáng lập. Oâng là một con người tuyệt diệu luôn luôn tin rằng giáo dục tiểu học là bậc
giáo dục quan trọng nhất đối với trẻ em. Ở đây ông Ha-ru-gi chủ trương tổ chức
những lớp ót học sinh vớ chương trình tự do để giúp các em phát triển những phẩm
chất tốt đẹp của cá nhân và phát huy tính tự trọng. Việc học tập được tiến hành vào
các buổi sáng. Buổi chiều dành để đi dạo thu thập cây cỏ, tập vẽ, tập hát hay nghe các
baiø thuyết trình của thầy hiệu trưởng. Oâng Kô-ba-y-a-si chịu ảnh hưởng rất lớn các
phương pháp của ông Ha-ru-gi Na-ka-mu-ra, và sau này ông đã xây dựng một loại

chương trùnh tươnh tự ở trường Tô-mô-e.
Trong thời gian dạy nhạc ở đây ông Kô-ba-y-a-si đã viết một vở ca kịch cho trẻ
em, để học sinh trình diễn. Vở ca kịch của ông đã để lại một ấn tượng sâu sắc trong
tâm hồn nhà công nghiệp I-oa-xa-ki – một thành viên trong gia đình có công ty
thương mại Mít-su-bi-si khổng lồ. Nhà đại tư bản I-oa-sa-ki đã đỡ đầu cho nền nghệ
thuật – giúp đỡ Kô-xca Y-a-ma-da, nhà soạn nhạc lão thành của Nhật và tài trợ cho
nhà trường. Sau đó nhà đại tư bản I-oa-xa-ki còn cung cấp kinh phí để cử ông Kô-bay-a-si sang châu Aâu nghiên cứu các phương pháp giáo dục.
Oâng Kô-ba-y-a-si ở châu Aâu hai năm từ 1922 đến 1924. Trong thời gian này ông
thường đến thăm các trường và cùng với Ê-mi-lơ Giắc-cơ Đan-crô-dơ nghiên cứu môn
thể dục nghệ thuật ở Pa-ri. Khi trở về nước, cùng với một người khác, ông thành lập
Trường mẫu giáo Xây-giô. Oâng Kô-ba-y-a-si thường nhắc nhở các cô mẫu giáo đừng
gò ép các cháu vào những khôn mẫu định trước. “Hãy để các cháu phát triển tự
nhiên”, ông nói “Đừng cản trở khát vọng của các cháu. Ước mơ của các cháu lớn hơn
mơ ước của các cô”. Trước đó chưa có một trường mẫu giáo nào như thế ở Nhật Bản.
Năm 1930, ông Kô-ba-y-a-si lại đi Châu Aâu để nghiên cứu thêm một năm nữa.
Cùng với Đan-crô-dơ ông đã đi quan sát ở nhiều nơi và đi đến quyết định sẽ mở
trường riêng của ông khi trở về Nhật Bản.
Ngoài việc mở trường Tô-mô-e Ga-ku-en năm 1937, ông còn thành lập Hội thể
dục nghệ thuật Nhật Bản. Nhiều người nhớ tới ông như là người truyền bá thể dục
nghệ thuật ở Nhật Bản và ghi nhận công lao của ông trong việc xây dựng Trường Đại
học Aâm nhạc Ku-ni-ta-chi sau chiến tranh. Chỉ còn lại vài người trong chúng tôi trực
tiếp vận dụng các phương pháp dạy học của ông, và thật đáng buồn là ông đã qua đờ
trước khi có thể xây dựng một trường nữa giống như trường Tô-mô-e. Khi trường này
bị thiêu cháy, ông đã hình dung ra một trường khác tốt hơn. Bất chấp sự rung chuyển
bởi bom đạn xung quanh, ông vẫn hỏivới vẻ sảng khoái: “Sắp tới, chúng ta sẽ xây
dựng loại trường học như thế nào đây?”.
Khi tôi bắt tay vào viết cuốn sách này, tôi hết sức ngạc nhiên biết rằng ông chủ
nhiệm chương trình phỏng vấn truyền hình hằng ngày của Tét-su-kô – người đã vùng
tôi làm việc trong nhiều năm – người đã tiến hành nghiên cứu về ông Kô-ba-y-a-si
được chục năm rồi. Tuy chưa bao giờ gặp ông Kô-ba-y-a-si, song một người phụ nữ
đã từng chơi pi-a-nô cho các lớp thể dục nghệ thuật của trẻ em đã gợi cho ông chủ
nhiệm quan tâm nghiên cứu về nhà giáo dục học này. Khi bà giáo ấy bắt đầu chơi đàn,
ông Kô-ba-y-a-si thường sửa lại nhịp cho bà và nói: “Chị có biết không, các em không
bước đi như vậy đâu!”. Oâng quả đã hòa mình cùng các em, nên hiểu từng nhịp thở
và bước đi của chúng. Tôi hy vọng ông Ka-du-hi-kô Sa-nô – ông chủ nhiệm của tôi –
sẽ sớm hoàn thành cuốn sách của mình để kể cho thế giới biết thêm nhiều chuyện về
con người phi thường này.

Cách đây hai mươi năm, một biên tập viên trẻ của côn ty Kô-đan-sa phát hiện ra
bài tiểu luận của tôi viết về trường Tô-mô-e đăng trong một tờ tạp chí của phụ nữ, ông
tìm gặp tôi, tay ôm một tập báo, và đề nghị tôi phát triển bài tiểu lauụ©n thành một
cuốn sách. Tôi có lỗi là đã dùng tờ báo đó làm một việc khác và người đàn ông trẻ
tuổi kia đã trở thành mọt giám đốc trướckhi ý kiến của ông thành hiện thực. Nhưng
chính nghười đó – ông Kat-su-hi-sa Kô-to – là người đã cho tôi ý nghĩ và niềm tin để
làm việc này. Khi đó vì chủa viết nhiều nên việc viết cả một cuốn sách là một việc làm
đáng sợ. Bà cuối cùng người ta khuyên tôi nên viết từng chương một và đăng thành
một loạt bài trên tạp chí “Người phụ nữ trẻ” của Công ty Kô-đan-sa. Và tôi bắt đầu
viết từ tháng hai năm 1979 đến tháng mười hai 1980.
Hăng tháng tôi thường đi thăm Viện Bảo tángách tranh của Chi-hi-rô I-oa-sa-ki ở
Si-mô Sa-ku-gi, Nê-ri-ma-ku, Tô-ky-ô để chọn tranh minh họa. Chi-hi-rô I-oa-sa-ki
là một nữ họa sĩ thiên tài chuyên vẽ tranh thuếu nhi. Tôi tự hỏi không biết nơi nào
trên thế giới này, còn có những nghệ sĩ có thể vẽ trẻ em sống động như tranh của bà.
Bà vẽ các em dưới muôn vàn tâm trạng và tư thế khác nhau và phân biệt rõ ràng
những đường nét khác nhau giữa đứa trẻ sáu tháng với em bé chín tháng tuổi. Tôi
không thể nói hết niềm hạnh phúc của tôi khi được phép dùng tranh của bà để minh
họa cho cuốn sách của tôi. Điều kỳ lạ là tranh của bà rất phủ hợp với câu chuyện của
tôi. Bà mất năm 1974, và nhiều người luôn luôn hỏi có phải tôi đã bắt tay viết cuốn
sãh này khi bà còn sống không, điều đó chứng tỏ tranh của bà với muôn vàn cách
miêu tả trẻ em trung thực và gần gũi với cuộc sống.
Chi-hi-rô I-la-sa-ki để lại gần bảy ngàn bức tranh, và tôi có đặc ân được xem rất
nhiều tranh nguyên bản nhờ sự giúp đỡ ân tình của con trai bà, một nhà viết kich, phó
giám đốc nhà bảo tàng, và vợ anh. Tôi xin tỏ lòng biết ơn đối với chồng bà nghệ sĩ vì
đã cho phép tôi in lại các tác phẩm của bà. Tôi cũng xin càm ơn nhà soạn kịch Ta-đasu Li-da-oa, giám đốc nhà bảo tàng mà hiện nay tôi là uỷ viên quản trị, đã liên tục
giục tôi viết sách khi thấy tôi trì hoãn.
Tất nhiên Mi-y-ô-chan và các bạn cùng trường Tô-mô-e cũng đã giúp tôi rất
nhiều. Tôi cũng xin chân thành cảm ơn ông kây-kô I-oa-mô-tô, người biên tập bản
tiếng Nhật là người luôn luôn nói: “Chúng ta phải làm cho cuốn sách này trở thành
một cuốn sách hay thật sự”. Tôi có ý định chọn nhan đề tiếng Nhật từ một thành nhữ
phổ biến từ nhiều năm nay đề cập đến những con người ở bên lề cửa sổ, có nghĩa là
người ta đang ở trên mép cửa hay sắp bị đẩy ra ngoài giá lạnh. Tuy tôi thường phải
đứng ở bên cửa sổ ngoài sự mong muốn để nhìn những người hát rong, tôi thực sự
cảm thấy mình đã bị đẩy “ra ngoài cửa sổ” tại trường học đầu tiên đó – bị xa lánh và
chịu sữ lạnh lùng. Đầu để của cuốn sách ngoài những ý nghĩa đó còn có thêm một ý
nghĩa này nữa: cửa sổ của hạnh phúc, cuối cùng đã mở ra trước mắt tôi, tại trường Tômô-e!

Trường Tô-mô-e không còn nữa. Có lẽ không gì có thể làm cho tôi vui sướng hơn
nếu biết rằng khi đọc cuốn sách này, trường đó sẽ sống lại trong tâm trí các bạn.
Tô-ky-ô, 1982
“Tốt-tô-chan, cô bé bên cửa sổ” mới xuất bản được ba năm, nhưng trong thời gian
đó đã xảy ra biết bao điều làm tôi ngạc nhiên và sung sướng. Khi tôi viết về người
thầy hiệu trưởng kính mến của mình và những tháng năm không thể nào quên của tôi
tại trường Tô-mô-e, chưa bao giờ tôi dám nghĩ rằng đây lại là cuốn sách bán chạy
nhất. Bốn triệu rưỡi bản đã được bán trong năm đầu và hiện nay đã lên tới gần sáu
triệu. Người ta nói với tôi rằng: “Đây là một kỷ lục trong lịch sử xuất bản ở Nhật
Bản!”. Nhưng điều đó ít có yư nghĩa đối với tôi. Mãi cho đến khi mỗi ngày tôi nhận
được không biết bao nhiêu thư từ khắp trên đất Nhật gửi về, tôi mới bắt đầu nhận thấy
rằng thực sự có rất nhiều người đang đọc cuốn sách của tôi.
Tôi nhận được thư của bạn đọc thuộc mọi lứa tuổi, từ em bé 5 tuổi đến cụ già 130
tuổi, và mỗi bức thư đều làm tôi xúc động. Tôi càng ngạc nhiên khi nhận được rất
nhiều thư của các em học sinh tiểu học, vỉ chưa bao giờ tôi dám nghĩ rằng các em bé
như vậy lại đọc cuốn sách này, mặc dù tôi đã cố gắng viết một cách thật dung dị, dễ
hiểu, tránh dùng nhiều chữ gốc Hán khó hiểu. Trong thời đại ngày nay, khi nhiều từ
đã trở thành từ chết, tôi thấy thật là tuyệt vời khi biết các em từ lớp hai trở lên đã dùng
từ điển để đọc Tôt-tô-chan! Một bé gái lớp hai viết thư nói rằng cứ nhìn thấy một em
bé bị tàn tật là em lại nghĩ: “Oâi lại có một Y-a-su-ki-chan, hoặc nhất định em ấy phải
là một người của trường Tô-mô-e!” và thế là em lại chạy đến bên họ chào hỏi và cảm
thấy rất vui khi được đáp lại. Bốn mươi năm đã trôi qua khể từ khi trường Tô-mô-e
không còn tồn tại! Các em của chúng ta thật là tuyệt vời, có đúng vậy không?
Nhiều em học sinh khác viết thư kể rằng khi đọc đến đoạn nói vể trường Tô-mô-e
bị thiêu hủy, các em nhận thấy chến tranh là không tốt, và như vậy thật đáng để viết
cuosn sách này. Tuy nhiên khi viết nó, trước sau tôi chỉ dám nghĩ rằng thất là vui nếu
như các nhà giáo và các bà mẹ trẻ khi đọc vể ông Kô-ba-y-a-si sẽ tự nhủ rằng: “Đã có
một con người tận tyjy, thất sự thương yêu và tin tưởng ở trẻ em”. Nhưng tôi e rằng
cũng có những giáo viên sẽ gạt bỏ những tư tưởng của ông và coi chúng là quá duy
tâm trong xã hội ganh đua này…
Trong thực tế, khi cuốn sách này ra đời, một số giáo viên tiểu học đã viết thư cho
tôi biết, hàng ngày họ đã đọc cho các em nghe vào giờ ăn trưa. Còn các giáo viên họa
ở trường tiểu học thì lại viết thư nói rằng họ đã đọc từng phần của “Tôt-tô-chan” cho
các em trong lớp nghe, và sau đó yêu cầu các em vẽ tranh minh họa theo những gì mà
các em nghe được. Một số giáo viên trung học lại viết thư nói rằng đúng lúc họ cảm
thấy rất thất vọng đối với nền giáo dục đến mức họ đã tính chuyện từ bỏ nghề dạy,
song được sự cổ vũ boowi ngững tư tưởng của ông Kô-ba-y-a-si, họ đã quyết định ở
lại. Tôi nhận được nhiều bức thư chân thành như vậy và nước mắt tôi lại trào ra khi

biết có rất nhiều người suy nghĩ giống như ông Kô-ba-y-a-si.
Giáo viên đã dùng cuốn sách của tôi dười nhiều hình thức khác nhau, và năm
ngoái chương mang tiêu để “ông giáo nhà nông” đã được chính thức đưa vào sách
giáo khoa lớp ba tiếng Nhật, và chương “Ngôi trường cũ đổ nát” được đưa vào sách
đạo đức luân lý lớp bốn. Tôi cũng nhận được những bức thư đầy lo âu. Một em gái
trung học viết thư cho tôi từ một trại cải tạo trẻ em hư nói rằng: “Nếu em có một người
mẹ như mẹ Tôt-tô-chan, và có một người thầy như ông Kô-ba-y-a-si, chắc chắn em đã
không phải vào ở chốn này”.
Tại sao “Tôt-tô-chan” lại trở thành một cuốn sách bán chạy như vậy? Giới thông
tin đại chúng đã đạt ra câu hỏi này và nó đã trở thành chủ đề của một số cuộc tranh
luận. Báo A-sa-hi đã đăng một loạt bài nhan đề “Dấu hiệu Tôt-tô-chan”, thảo luận các
phương diện khác nhau về sự tác động của cuốn sách, và điều đáng nhạc nhiên là một
nhà xuất bản khác đã cho ra đời một cuốn sách hoàn chỉnh về chủ đe này. Cuốn sách
mang tên “Tôt-tô-chan: Câu chuyện của một cuốn sách bán chạy nhất”, đã phân tích
hiện tượng tại sao nó được bán chạy như vậy từ mọi khía cạnh. Tôi cho rằng một lý
do về hiệu quả của cuốn sách là nó xuất hiện đúng vào lúc sự nghiệp giáo dục trở
thành một vấn đề cốt yếu, và mọi người đều thấy rằng cần phải có một tác động nào
đó đối với nền giáo dục, và vì vậy nhiều người đọc cuốn sách như là một luận thuyết
giáo dục, mặc dù đó không phải là lý do tôi viết cuốn sách này. Hơn thế nữa đây là
cuốn truyện cho mọi người, thu hút sự chú ý của mọi người, thuộc mọi lứa tuổi và
quan điểm. Và chính đó cũng là một lý do khác của sự đắt khách.
Đây cũng là một cuốn sách bán chạy nhất ở Nhật của một nữ tác giả. Ban đầu
phản ứng của nam giới đối với cuốn sách không thuận lợ lắm, và tôi nhận ra điều này
khi các bạn nam giới được phỏng vấn đã trả lời rằng: “ Tôi bị lôi cuốn vì cái bìa in
hình phụ nữ”, hoặc “Tôi gạt bỏ sự suy nghĩ đó là cuốn sách bán chạy nhất của một
người mua vui nổi tiếng”. Họ còn nói: “Tôi không định đọc, nhưng người nhà cứ giục
tôi đọc…” Kết quả các cuộc trao đổi là tốt. Tôi xin chân thành cảm ơn những ai trong
các gia đình đã nhiệt tình cổ vũ “Tôt-tô-chan”!
Trước khi xuất bản cuốn sách, tôi đã quyết định sẽ dùng tiền nhuận bút để xây
dựng nhà hát chuyên nghiệp đầu tiên cho các diễn viên điếc ở Nhật. Tôi đã đề nghị
chính phủ biến nó thành một tổ chức phúc lợi xã hội để nó có thể tiếp tục hoạt động
khi tôi đã quá già hoặc sau khi tôi qua đời. Đây là một việc rất khó vì không có tiền
lệ, nhưng các nhà chức trách đã xem xét hơn hai mươi nhăm năm tôi hoạt động trong
lĩnh vực phúc lợi xã hội và cuối cùng đã đồng ý. Bằng cách này, tổ chức phúc lợi xã
hội được nghe nói đến là quỹ Tôt-tô đã được lập ra. Đây là một thắng lợi không lường
trước, và thông qua quỹ đó, nhà hát cho người điếc của Nhật đã xuất hiện. Hiện nay
hơn hai mươi diễn viên điếc đang được huấn luyện tại Trung tâm huấn luyện của quỹ
Tôt-tô, và nơi đây cũng có lớp học ngôn ngữ ký hiệu. Tháng bảy vừa qua chúng tôi đã

thực hiện được ước mơ mà chusg tôi hằng ấp ủ là đã đưa được vở kịch Ky-ô-gen đi
biểu diễn tại liên hoan ca kịch của Đại hội quốc tế của những người câm điếc tại Palếc-mô, I-ta-li-a; trước những khán giả đại diện cho bốn mươi lăm nước. Đây là lần
đầu tiên các diễn viên điếc của Nhật đi biểu diễn ở nước n...